Author: MOD

Citizens in Montenegro are not satisfied with the public administration performance, but they are not active enough to influence the public policies’ improvement that directly affect their rights, according to public opinion poll conducted for the Politikon Network and Open dialogue network

Respondents believe that the Government, the parliament, the judiciary and local self-governments are not free from political influence while 69.8% of respondents believe that the law is not equally applied to all. In their opinion, the biggest problem in the work of state administration and local self-government is clientelism – employment “through the connections”, 33.8% opted for this answer for the state and 39.1% for the local level. Corruption, outdated procedures, and lack of capacity are problems that citizens also cite. Citizens most often turn to public administration for the personal documents’ issuance. When it comes to initiatives and public debates, the percentage of citizens/respondents who actively participate in them is at a worryingly low level. During the last year, only 9.1% of them participated in the initiative to solve a problem in their municipality, while 4.7% were active during the public debate related to some municipal regulations. 20.3% of respondents are informed about the mechanisms enabling citizens to participate in the decision-making, while they usually refer to public debates and petitions as mechanisms they know about. One-fifth of respondents claim to be fully aware of the available mechanisms to report corruption, one-third have heard of certain mechanisms but are not aware of how they are applied, while two-fifths claim to have almost no information in this area.

As many as 88.1% of respondents have never requested data based on a request for free access to information. When it comes to the causes of inactivity, citizens most often state insufficient information about the mechanisms of participation – this option was chosen by almost a quarter of respondents. Other reasons include distrust and the awareness that their opinion would not be taken into account. The largest number of respondents, 28.4%, believe that campaigns and increased involvement of the public administration are the key to increasing civic participation. Almost a quarter believe that the emphasis should be on the citizens’ activity, and that increasing the number of their initiatives is a way to ensure their greater participation.

The public opinion survey was conducted during February and March 2020 within the project “Participatory, Informative, Open Public Administration – #PIO” conducted by the Politikon Network in partnership with the Open Dialogue Network (MOD) with the support of the Ministry of Public Administration. The research was conducted in cooperation with New Page and the agency DeFacto Consultancy.

Građanke i građani u Crnoj Gori nisu zadovoljni radom organa javne uprave, ali nisu dovoljno aktivni kako bi uticali na unapređenje javnih politika koje neposredno utiču na njihova prava, pokazalo je istraživanja javnog mnjenja koje je sprovedeno za potrebe Politikon mreže.

Ispitanici smatraju da Vlada, Skupština, pravosuđe i opštine nisu oslobođeni političkog uticaja u svom radu, a primjetno je da ni za jednu od navedenih institucija/grana vlasti stav da su nezavisne ne prelazi 30%. Isto tako, čak 69,8% ispitanika smatra da se zakon ne primjenjuje jednako na sve. Po njihovom mišljenju najveći problem u radu državne uprave i lokalne samouprave predstavlja zapošljavanje ”preko veze”, za ovaj odgovor se opredijelilo 33,8% za državni i 39,1% za lokalni nivo. Slijede korupcija, zastarjele procedure, te manjak kapaciteta.

Građanke i građani najćešće se organima javne uprava obraćaju za izdavanje ličnih dokumenata. Kada je, pak, riječ o inicijativama i javnim raspravama procenat građana/ispitanika koji u njima aktivno učestvuju je na zabrinjavajuće niskom nivou. Tokom 2019. godine tek njih 9.1% je učestvovalo u inicijativi vezanoj za rješavanje nekog problema u njihovoj opštini, dok je 4.7% bilo aktivno prilikom javne rasprave koja se odnosila na izradu opštinskih propisa. Sa postojanjem mehanizama koji građanima omogućavaju učestvovanje u procesu donošenja odluka upoznata je petina ispitanika, tačnije njih 20.3%, a građani su najčešće navodili javne rasprave i peticije kao mehanizme za koje znaju. Petina ispitanika tvrdi da je u potpunosti upoznata sa mehanizmima koji im stoje na raspolaganju da bi prijavili korupciju, trećina je čula za postojanje određenih mehanizama, ali nije upoznata sa načinom njihove primjene, dok dvije petine tvrdi da nema gotovo nikakvih informacija iz ove oblasti. Čak 88,1% ispitanika nikada nije tražilo informaciju organima javne uprave na osnovu zahtjeva za slobodan pristup.

Kada je riječ o uzrocima neaktivnosti, građanke i građani najčešće navode nedovoljnu informisanost o mehanizmima učešća – ovu opciju odabrala je gotovo četvrtina ispitanika. Kao ostali razlozi slijede nepovjerenje u institucije i stav da njihovo mišljenje ne bi bilo uzeto u obzir. Najveći broj ispitanika, 28.4%, smatra da su kampanje i pojačano angažovanje javne administracije ključ za povećanje građanske participacije. Gotovo četvrtina smatra da je naglasak ipak na aktivnostima samih građana, te da je povećanje broja njihovih inicijativa način da se obezbijedi njihovo veće učešće.

Istraživanje javnog mnjenja je sprovedeno tokom februara i marta 2020. godine u okviru projekta ”Participativna, Informativna, Otvorena javna uprava – #PIO” koji Politikon mreža sprovodi u partnerstvu sa Mrežom za otvoreni dijalog (MOD) uz podršku Ministarstva javne uprave. Istraživanje je sprovedeno u saradnji sa New Page i agencijom DeFacto Consultancy. Integralni izvještaj o istraživanju javnog mnjenja možete naći u prilogu.

Mreža za otvoreni dijalog učestvuje u programu The Gender Budget Watchdog Network (GBWN) namijenjenom organizacijama civilnog društva a koji sadrži osnovne i napredne treninge u oblasti rodno odgovornog budžetiranja (ROB) koji će biti organizovani u okviru The Gender Budget Watchdog Network (GBWN) projekta.

Organizacije civilnog društva koje učestvovuju na treninzima ujedno će moći da se prijave i za dodjelu bespovratnih sredstava (grantove) za istraživanje i pripremu izvještaja o primjeni rodno odgovornog budžetiranja i rodne analize budžeta ili budžetskih politika, uz odgovarajuću podršku stručnjaka i stručnjakinja u oblasti rodno odgovornog budžetiranja.

GBWN će raditi na izgradnji kapaciteta organizacija civinog društva za korištenje alata za rodno odgovorno budžetiranje (ROB), za zagovaranje na lokalnom i nacionalnom nivou. Rezultat inicijative bi trebalo da bude Izveštaj o praćenju rodnog budžetiranja i/ili rodnu analizu politike i budžeta, uz korištenje ROB(GRB) alata, kao što su:

●     rodna analiza politika; 

●     rodna analiza grupa korisnika i korisnica;

●     rodna analiza troškova i koristi (cost – benefit);

●     rodna analiza efekata budžeta;

●     rodna analiza budžetskih prihoda ili rashoda.

The fight against corruption in Montenegro is in constant vicious circle of ”a culture of illegality” and strong political influence on institutions. Therefore, every legislative progress stays dead letter. The situation is especially problematic at the local level where municipalities face undercapacity, while simultaneously being governed by party based employment in their strengthening. This has been concluded today at the ”How to cure corruption?” conference which has been organized by Politikon Network in cooperation with Open Dialogue Network and Institute for Business and Financial Literacy.

Jovana Marovic, Executive Director of Politikon Network, noted that the corruption is in every pore of Montenegrin society and that deeply rooted undemocratic practices are difficult to eliminate with the thought that they are not sanctioned. Whether party membership card is the only recommendation needed for work in the municipalities and whether employment is planned and in accordance with vision and with mid-term and long-term strategies, we tested in three municipalities and the results are not promising.

Even after eight years since the start of negotiations we cannot say that we have good results in curbing corruption, said Daliborka Uljarević, Executive Director of Center for Civic Education. We do not even know what is in the prosecutor’s files. The Agency for the Prevention of corruption has no results and no one has an illusion that it will produce the necessary results without change of the political will. The integrity of all institutions is compromised, including the State Audit Institution which has been so far ”litmus paper” for illegalities in public administration. In order to put corruption in a museum we need to have trust in the institutions and their impartiality, and in order to raise the cultural of lawfulness we need to start from the educational system which is only an field of special risk for corruption in the country at the moment.

Siniša Luković, a journalist from Vijesti, said that being a journalist who deals with the problems of local self-governments has a lot of bad sides, which are reflected, among other things, in a complete shutdown of institutions. ”The major has prohibited all his associates from communicating with me and answering my questions, until I apologize to them.” He pointed out that jurisdictions in the Tivat municipality have not been extended and there are no excuses for doubling number of employees in this municipality since 2015 till today.

Within the ”Practices of Montenegrin municipalities in fighting corruption” panel, Radoš Mušović, expert for EU policies, emphasized that, having taken into consideration new methodology of the European Commission for the Western Balkan countries, there is a possibility that member states might be more interested for the municipalities’ problems . He also said that the civil society organizations and the EU are often more focused more on national level, and that special focus needs to be on local level problems considering that big part of the issues which affect citizens’ living standards come from that level too.

Maja Markovic, Program Coordinator at Juventas, has emphasized that anti-corruption mechanisms which are implemented at the local level, including integrity plans, but also tightened recruitment procedures, do not consistently show results, for several reasons. It is unrealistic to expect from employees which are engaged by party based employment, to stand in the way of such practices and to fight for the proper implementation of the aforementioned mechanisms. Therefore, the problem lies not only in the implementation of the mechanisms, but also in their design, which is not fully adapted to our political culture and social norms. In addition, Montenegro does not yet have a built-in local employee identity as opposed to a party identity, Markovic concluded.

Milos Vukovic, Executive Director of the Institute for Financial and Business Literacy, has pointed out that corruption is a phenomenon which is difficult to quantify. Having in mind its character, the fight against corruption is a long-lasting and painstaking process and because of that it will take a long time. The State Audit Institution is one of the key pillars of the fight against corruption and its reports can be a good tool for all anti-corruption stakeholders.

In searching for cure for corruption, we have to think about the measures that would empower and encourage both citizens and civil servants to be active participants in the fight against corruption, said Boris Maric, director of the Center for Civil Liberties (CEGAS). In his words: in the current political and social context, this seems impracticable, because the adoption of different anti-corruption documents is more like a paravane in order to avoid a essential fight at all costs. On the other hand, it is easier for citizens to accept corruption as part of the system than to expose themselves when reporting it (risks). The decentralization of the political and state systems is part of the solution: introduction of the open lists and a polytypic model of organizing local communities.

The (Anti) Corruption Action is supported through the program “Let’s Put Corruption in the Museum”, run by the Center for Civic Education (CCE), in cooperation with NGO CEMI, NGO Bonum, NGO UL info, NGO Za druga, funded by the European Union and the Ministry of Public Administration. This article was first published on http://www.politikon.me

Zapošljavanje u crnogorskim opštinama je čest predmet kritika medija, civilnog sektora, opozicije, ali i međunarodnih aktera koji se bave ili prate reformu javne uprave u Crnoj Gori. Neplansko zapošljavanje i višak zaposlenih utiču na potrošnju i finansijsku održivost opština, a dovode se i u vezu sa izborima i ističu kao instrument za vršenje pritiska na građanke i građane čime se meritorno, zapošljavanje po zaslugama, u potpunosti narušava. Tome doprinose i brojne afere i dokumentovani slučajevi zloupotreba poput afere ”Snimak”, audio zapisa sa sjednice glavnog odbora Demokratske partije socijalista (DPS) iz 2012. godine, a koja svjedoči o mehanizmu zapošljavanja u organima javne uprave, a zbog dobijanja podrške na izborima. Na ovaj način se sva unaprijeđena rješenja iz Zakona o državnim službenicima i namještenicima, Zakona o lokalnoj samoupravi i Zakona o slobodnom pristupu informacijama stavljaju u drugi plan. Stoga smo ovom analizom željeli da testiramo u kojoj su mjeri unaprijeđene procedure zapošljavanja, te promijenjeni organizacija i broj zaposlenih, od poslednjih parlamentarnih izbora 2016. godine, kao i usvajanja novog Plana optimizacije javne uprave iz 2018. godine.

Za objašnjenje politizacije koristili smo definiciju koju su postavili Peters i Pierre, a prema kojoj je politizacija suštinski primjena političkih, a ne meritornih kriterijuma u odabiru, unapređivanju, nagrađivanju i disciplinovanju javnih službenika. Kuper kao jedan od faktora koji utiču na nivo politizacije javne uprave navodi dinamiku smjene vlasti. Kako istraživanja pokazuju, duži periodi jedne vlasti obično doprinose većem stepenu politizacije uprave pri smjeni vlasti.Takođe, kao jedan od faktora koji utiču na nivo politizacije, navodi se i polarizacija političkog sistema. Prema dostupnim istraživanjima, što je veća razlika i kompetitivnost među partijama, to je veća vjerovatnoća da će pri smjeni vlasti doći do većih promjena u strukturi uprave.

Zbog toga smo u obzir uzeli opštine Kotor i Kolašin u kojima se od 2016. godine promijenila vlast. S obzirom na to da su u fokusu istraživanja optimizacija, planiranje resursa i transparentnost upravljavanja ljudskim resursima, za treću studiju slučaja je izabrana Opština Tivat koja je tokom 2015. godine bila primjer za racionalizaciju, te optimalan broj zaposlenih. Istraživanje je sprovedeno na osnovu analize dostupnog materijala na internet prezentacijama opština Kolašin, Kotor i Tivat, analize dokumenata, te intervjua sa predstavnicima ovih lokalnih samouprava.

Ova analiza je pripremljena u okviru projekta „(Anti)koruptivno djelovanje u Crnoj Gori” koji sprovodi Politikon mreža u partnerstvu sa Mrežom za otvoreni dijalog i Institutom za poslovnu i finansijsku pismenost. Projekat je podržan je od strane Centra za građansko obrazovanje (CGO) u okviru programa Smjestimo korupciju u muzej!, a koji se finansira iz sredstava Evropske unije i Ministarstva javne uprave Vlade Crne Gore.

Borba protiv korupcije u Crnoj Gori je u začaranom krugu ”kulture nezakonitosti” i snažnog političkog uticaja na institucije, pa svaki postignuti zakonodavni napredak ostaje mrtvo slovo na papiru. Situacija je posebno problematična na lokalnom nivou gdje se opštine suočavaju sa manjkom kapaciteta, a istovremeno se ”jačaju” kroz partijska zapošljavanja, dok ih jaka centralizacija svodi na komunalne službe. Ovo je saopšteno danas na konferenciji ”Kako liječiti korupciju?” koju je organizovala Politikon mreža u saradnji sa Mrežom za otvoreni dijalog i Institutom za poslovnu i finansijsku pismenost.

Jovana Marović, izvršna direktorka Politikon mreže, istakla je da korupcija prožima sve pore crnogorskog društva. „Duboko ukorijenjene nedemokratske prakse je nemoguće eliminisati sa postojećom sviješću da za njih nema sankcija, kao i da sistem ne prepoznaje odgovornost kao kategoriju“, rekla je ona. „To da li je partijska knjižica zaista jedina preporuka za posao u opštinama i da li se zapošljavanje odvija planski i u skladu sa vizijom i srednjoročnim i dugoročnim planovima, provjerili smo u tri opštine sa različitim vlastima. Ti rezultati nisu ohrabrujući“, kazala je ona predstavljajući neke od projektnih nalaza. „Ulazimo u osmu godinu pregovora sa EU a bez potrebnih rezultata u borbi protiv korupcije“, ocijenila je Daliborka Uljarević, izvršna direktorka Centra za građansko obrazovanje (CGO). „Tužilaštvo se i dalje ponaša kao „odred izviđača“ koji umjesto broja uspješno procesuiranih optužnica izlazi sa brojem izviđaja uz stalne potvrde selektivnog pristupa primjeni zakona“, kazala je ona. Uljarević je potencirala političku volju „kao ključ sadašnje stagnacije i preduslov bilo kakvog zaokreta“. Ona je ukazala i na slabost i partijsku zarobljenost institucija. „Da bismo korupciju smjestili u muzej moramo imati profesionalne institucije kojima ćemo moći vjerovati. Da bi je zadržali u muzeju, moramo izraditi kulturu zakonitosti, ma koliko to bilo teško u društvu u kojem je i obrazovni sistem prožet korupcijom“, zaključila je ona. Siniša Luković, novinar Vijesti, ocijenio je da biti novinar koji se bavi problemima lokalnih samouprava ima brojne loše strane, a koje se, između ostalog ogleda i u potpunom zatvaranju institucija za pristup informacijama. “Predsjednik opštine Tivat je svim svojim saradnicima zabranio da komuniciraju sa mnom i odgovaraju na moja novinarska pitanja, dok se ja njima ne izvinim. A ja sam u svojim tekstovima navodio činjenice”, ilustrovao je Luković primjerom iz sopstvene prakse. Luković je istakao da nadležnosti u Tivtu nisu proširene te da nema nikakvog opravdanja za to što je broj zaposlenih u ovoj opštini od 2015. godine do danas udvostručen. U okviru drugog panela ”Prakse crnogorskih opština u borbi protiv korupcije” moderator diskusije Radoš Mušović, ekspert za EU politike, je istakao da, uzimajući u obzir novu metodologiju Evropske komisije koja se odnosi na proces proširenja na zemlje Zapadnog Balkana, postoji mogućnost da se zemlje članice više zainteresuju i za probleme na lokalnom nivou. On je istakao da se često i organizacije civilnog društva i EU fokusiraju na nacionalni nivo, a da je potrebno poseban fokus staviti na probleme na lokalnom nivou uzimajući u obzir da veliki dio problema koji utiču na životni standard građana dolaze i sa tog nivoa.

Maja Marković, koordinatorka programa u Juventasu, naglasila je da antikorupcijski mehanizmi koji se sprovode na lokalnom nivou, uključujuči planove integriteta, ali i pooštrene procedure zapošljavanja kontinuirano ne pokazuju rezultate i to iz nekoliko razloga. Nerealno je od službenika zapošljenih po političkoj liniji očekivati da takvim praksama stanu na put i da se bore za adekvatnu primjenu pomenutih mehanizama. Dakle, problem nije samo u sprovođenju mehanizama već i u njihovom dizajnu koji nije u potpunosti prilagođen našoj političkoj kulturi i društvenim normama. Pored toga, u Crnoj Gori još ne postoji izgrađen identitet lokalnog službenika za razliku od partijskog identitetakoji je nažalost dominantan kod većine ljudi koji rade u opštinama, zaključila je Marković. Miloš Vuković, izvršni direktor Instituta za finansijsku i poslovnu pismenost, je istakao da je korupcija je pojava koju je teško kvantifikovati budući da je prisutna u cijelom svijetu, pa i u Crnoj Gori. Imajući u vidu njen karakter, borba protiv korupcije je dugoročan i mukotrpan proces pa će zbog toga i trajati dugo. DRI je jedan od ključnih stubova borbe protiv korupcije i njeni izvještaji mogu biti jako dobar alat za sve zainteresovane strane koji se bore protiv korupcije.

U traženju lijeka za korupciju mora se razmišljati o mjerama koje bi osnažile i ohrabrile kako građanke i građane, tako i državne službenike da budu aktivni učesnici borbe protiv korupcije, istakao je Boris Marić, direktor Centra za građanske slobode (CEGAS). Po njegovim riječima: u postojećem političkom i društvenom kontekstu to se čini neizvodljivim, jer je samo produkovanje raznih dokumenata za borbu protiv korupcije više paravan kako do suštinske borbe uopšte ne bi došlo. Sa druge strane, građanima je lakše da korupciju prihvate kao dio sistema nego da se izlažu rizicima prijavljivanja i procesuiranja.

Decentralizacija političkog i državnog sistema je dio rješenja. Donošenje Zakona o lokalnim izborima gdje bi se uvele otvorene liste. Uvođenje politipskog modela organizovanja lokalnih zajednica. Sve u cilju da se građanke i građani identifikuju sa lokalnim prostorom, dožive ga kao dio svog interesa i bore se za njega, zaključio je Marić.

Projekat ”(Anti)koruptivno djelovanje”, u okviru kojeg je organizovana konferencija, podržan je kroz program „Smjestimo korupciju u muzej“ koji vodi Centar za građansko obrazovanje (CGO), u saradnji sa NVO CEMI, NVO Bonum, NVO UL info, NVO Za druga, uz finansijsku podršku Evropske unije i kofinansiranje Ministarstva javne uprave.

Izvor : Politikon.me

MOD je bio jedan od organizatora konferencije “Kako liječiti korupciju?”!

Konferenciju smo organizovali u okviru projekta ”(Anti)koruptivno djelovanje” koji realizuje Politikon mreža, u saradnji sa Mrežom za otvoreni dijalog i Institutom za poslovnu i finansijsku pismenost, a podržan je kroz program „Smjestimo korupciju u muzej“ koji vodi Centar za građansko obrazovanje – CGO, finansiraju ga Evropska unija u Crnoj Gori i Ministarstvo javne uprave Crne Gore!